Kościół pw. św. Mikołaja w Ciemniewku

Historia

Parafia pw. św. Mikołaja została erygowana w roku 1378 przez biskupa płockiego Dobiesława. Pierwszy kościół w tym miejscu pod wezwaniem św. Mikołaja wzmiankowany jest w 1385 roku. Akt erygowania parafii został następnie potwierdzony przez papieża Bonifacego IX. Około połowy XVI wieku wybudowano nowy drewniany kościół i przy tej okazji zmieniono wezwanie kościoła na św. Jana Chrzciciela. W roku 1599 świątynia była już konsekrowana i posiadała prezbiterium w głównym ołtarzu znajdowały się obrazy przedstawiające „Zdjęcie z Krzyża” oraz sceny Męki Pańskiej. Boczne ołtarze poświęcone były św. Mikołajowi, św. Dorocie i św. Annie. W XVII wieku do wyposażenia dołączono nowe ołtarze, na przykład ołtarz św. Stanisława Kostki oraz Matki Boskiej Częstochowskiej. Budowę trzeciego kościoła rozpoczęto w 1756 r. Rok później do starego prezbiterium dobudowano nawę, do której przeniesiono ołtarze. Następnie powstała nowa część przeznaczona dla kapłana. To prawdopodobnie wtedy świątynia przybrała obecny kształt oraz przywrócono jej wezwanie św. Mikołaja. Gruntowny remont zanotowano około 1843 roku, a następnie w roku 1881 wykonany przez księdza Karola Przystańskiego, dzięki funduszom Róży Mierzyńskiej oraz parafian. Tę datę podaje się także często jako moment budowy nowego kościoła całkowicie od podstaw. Główny ołtarz z obrazem Matki Boskiej Szkaplerznej pochodzi z końca XVIII wieku i jest przedmiotem kultu.

Architektura i wyposażenie

Kościół w Ciemniewku powstał w konwencji XIX wieku z elementami stylu klasycystycznego, co widoczne jest między innymi w portyku wejściowym wspartym na kolumnach. Budowlę wykonano w konstrukcji zrębowej z drewna sosnowego. Szczyt fasady ma dekoracyjne wolutowe spływy, a na skrzyżowaniu naw umieszczono sygnaturkę wykończoną blachą stalową. Korpus główny mieści trzy nawy, oddzielone trzema parami kolumn. Kolejne dwie wspierają chór. Zarówno ściany, sufit, jak i kolumny we wnętrzu kościoła pokryte są olejną polichromią z ornamentami huculskimi, projektu Bronisława Bryknera z 1929 roku. Kościół posiada trzy dziewiętnastowieczne ołtarze, przeniesione tu z ciechanowskiej fary. Najcenniejszym przedmiotem kultu w świątyni jest obraz Matki Boskiej Szkaplerznej z Dzieciątkiem. Obraz ten został sprowadzony przez Karmelitów około 200 lat temu i otoczyli go wierni licznymi wotami. Obraz ma charakter ikoniczny i według tradycji wiernych sprawia wrażenie, że Matka Boska „patrzy i podąża wzrokiem” za osobami modlącymi się. Wśród wot znajduje się przedmiot pochodzący od pilota służącego w Królewskich Siłach Powietrznych Wielkiej Brytanii, który walczył w czasie drugiej wojny światowej. Pilot po wojnie zawiesił przy obrazie swój order jako wyraz wdzięczności. Wokół obrazu zgromadzone są wota starsze i nowsze. Najstarsze wotum zawiera wytłoczony wizerunek dziecka, co wskazuje na prośbę o zdrowie dla dziecka i podziękowanie za wysłuchaną modlitwę. Znaleźć tu można także obrazy przedstawiające Przemienienie Pańskie oraz św. Antoniego.

Przed kościołem stoi drewniana dzwonnica z XIX wieku, pokryta blaszanym dachem, a w ogrodzeniu przy świątyni zachowały się oryginalne ołtarze procesyjne używane podczas procesji Bożego Ciała. W czasie I wojny światowej Niemcy zarekwirowali dzwony kościelne. Niestety ponownie uczynili to samo w czasie kolejnej wojny. Przed kościołem umieszczono tablicę upamiętniającą osoby pomordowane w XX wieku. Obok stoi obelisk upamiętniający osoby określane w lokalnej pamięci jako „żołnierze wyklęci”. To element lokalnej pamięci historycznej i tożsamości wspólnoty.

Remonty i prace konserwatorskie

Drewniany kościół wymaga regularnej konserwacji. Już w XIX wieku, około roku 1843, a także w 1881, przeprowadzono gruntowny remont. Kolejne miały miejsce w latach 1903–1904. W latach 2001–2013 proboszczem parafii był ksiądz Wacław Michalski. W tym okresie podjęto prace materialne (konserwacja i złocenie ołtarzy, wymiana dachu, konserwacja elewacji i rewitalizacja otoczenia). Polichromia zdobiąca wnętrze kościoła była przedmiotem konserwacji w latach 2009–2011. W roku 2014 w kościele zainstalowano ogrzewanie.