KONTRAST 
Kościół św. Michała Archanioła w Grodzisku to najstarsza zachowana drewniana świątynia w Warszawie – żywy świadek mazowieckiej historii, której korzenie sięgają tradycyjnej fundacji królowej Bony w 1534 roku. Na dawnym targowym trakcie, w osadzie znanej już w X wieku, kościół przez stulecia pełnił funkcję duchowego centrum okolicy, pod opieką bernardynów, miejscowych gospodarzy i kolejnych pokoleń mieszkańców. Przetrwał wojny, pożary, kasatę zakonu i zniszczenia XX wieku, a dzięki interwencji kardynała Stefana Wyszyńskiego w latach 50. XX wieku rozpoczął drogę ku odnowie, która przywróciła mu należne miejsce w strukturze parafialnej i lokalnej tożsamości. Dziś, po licznych konserwacjach i renowacjach, jego modrzewiowa sylwetka przypomina zarówno o dawnym Grodzisku, jak i o ciągłości wspólnoty, która przez wieki gromadziła się wokół tej świątyni.
Historia
Pierwsze podania i zapisy wskazują, że miejsce sakralne w Grodzisku istniało od czasów późnego średniowiecza. Lokalna tradycja wiąże fundację drewnianego kościoła z królową Boną około 1534 roku. W roku 1602 król Zygmunt III nadał okoliczne łąki bernardynom, którzy przez długie wieki opiekowali się świątynią i wzmacniali jej rolę duchową w regionie.
Istotne prace i przebudowy miały miejsce w okresie baroku. Część konstrukcji, którą dziś widzimy, jest związana z działalnością zakonników i z odbudowami z początku XVIII wieku, zaś nadaniem barokowego charakteru przypisuje się pracom prowadzonym około 1717 roku. W roku 1826 stary obiekt rozebrano i zastąpiono konstrukcją z drewna sosnowego. W XX wieku świątynia doznała zniszczeń wojennych. W 1951 roku kardynał Stefan Wyszyński, oglądając zrujnowany budynek, powiedział: „Jeszcze nie widziałem tak zrujnowanego kościoła”, co stało się impulsem do napraw i reorganizacji duszpasterstwa.
Odbudowa po zniszczeniach z okresu drugiej wojny światowej była prowadzona w pierwszych latach powojennych, a administracyjnie kościół uzyskał status najpierw filii kościoła pw. św. Izydora w Markach, a później samodzielnej parafii. Parafia p.w. św. Michała Archanioła została formalnie erygowana w konsekwencji reorganizacji diecezjalnej. W ostatnich dekadach przeprowadzono kompleksowe prace konserwatorskie i porządkowe, które pozwoliły zachować historyczny kształt świątyni przy jednoczesnym dostosowaniu jej do potrzeb wspólnoty.
Architektura
Bryła kościoła jest prosta i jednoprzestrzenna. Obiekt wykonano w konstrukcji zrębowej, a ściany są dwustronnie szalowane. To typowe rozwiązanie dla mazowieckich drewnianych świątyń. Nad korpusem wznosi się niewielka sygnaturka z cebulastym hełmem, a wejście akcentuje skromny ganek nakryty dwuspadowym daszkiem. Dach tradycyjnie kryty jest gontem, co wpływa na wygląd zewnętrzny i na akustykę wnętrza. Remonty skupiały się na wymianie zniszczonych elementów konstrukcyjnych, naprawie więźby dachowej, odtworzeniu pokrycia gontowego oraz zabezpieczeniu elewacji i fundamentu. Prace konserwatorskie prowadzono z poszanowaniem oryginalnych technik stolarskich, tak by zachować autentyczność materiału i historyczny charakter budowli.
Wnętrze świątyni kryje cenne obiekty przeniesione tu z innych miejsc, między innymi obraz Matki Bożej Częstochowskiej pochodzący z dawnego klasztoru bernardynów na Pradze oraz barokowe stalle i rzeźby świętych. W zakrystii przechowuje się pamiątki i archiwalia parafialne, albumy fotograficzne i zapisy kroniki dokumentują życie wspólnoty i reakcje na ważne wydarzenia kościelne.
Opracowanie: CreativeStudio.com.pl Adrian Łapczyński
