KONTRAST 
Męskie nakrycia głowy cechowała różnorodność. Oprócz najstarszych rogatywek i futrzanych czapek w codziennym użyciu były filcowe kapelusze o rozszerzanej ku górze główce i niewielkim rondzie. Powszechnie noszono sukienne maciejówki, które zachowały się jako najdłużej noszony element męskiego stroju.
Koszule, szyte początkowo z grubego, słabo bielonego płótna, z czasem zaczęto wytwarzać z materiału lepszego gatunku. Do ich wykonania stosowano krój przyramkowy. Sięgały kolan i pierwotnie noszono je na wypust. Dopiero później powszechne stało się wpuszczanie koszul w spodnie. Kołnierzyk mógł być stojący lub wykładany, zapinany na guzik lub zawiązywany na czerwoną tasiemkę, zwaną zaściegacką. Kołnierzyki i mankiety ozdabiano wystrojem, czyli haftem w kolorach czerwonym, niebieskim i czarnym. Głównymi ściegami stosowanymi do dekorowania męskich koszul były: stebnówka, przed igłą, za igłą i łańcuszek.
Na koszule, jeszcze na początku XX wieku, zakładano proste kamizelki z kołnierzykiem, zapinane na rząd guzików. Szyto je z tkanin samodziałowych – gładkich lub w drobne, poziome prążki (czerwone, niebieskie lub amarantowe). Nosili je zarówno starsi, jak i młodzi mężczyźni. Kamizelki obwiązywano pasem.
Za odzież wierzchnią służyły krótkie, sięgające pasa spencery oraz dłuższe kaftany typu marynarkowego, najchętniej z błyszczącymi, metalowymi guzikami.
Zimą zakładano je pod sukmany. Zazwyczaj były szyte z ciemnych tkanin samodziałowych – gładkich lub w wąskie prążki. Brzegi kaftanów obszywano czarną taśmą, która pełniła funkcje ozdobne, a także wzmacniała krawędzie.
W opisywanym regionie dominowały dwa typy sukman – proste lub fałdziste, różniące się od siebie krojem pleców. Sukmany (burki, kapoty), niezależnie od fasonu, szyto z niebarwionego, wełnianego samodziału, najczęściej siwego lub brązowego. Sukmany były długie, sięgające kostek. Podszywano je od spodu grubym, samodziałowym płótnem, a krawędzie lamowano czarną taśmą. Zapięcie mogło mieć formę haftek, guzików lub szamerowanych pętli, zwanych potrzebami. Zimą zakładano sukmany na kożuchy.
Tkanymi, wełnianymi pasami przewiązywano kamizelki, kaftany, sukmany, a niekiedy również koszule noszone na wypust. Pasy mogły być gładkie (w kolorze czerwonym) lub w różnobarwne paski. Zazwyczaj miały długość około 4 metrów, a ich końce ozdabiały frędzle z nitek osnowy.
Całość stroju uzupełniały portki o prostym kroju. Używane były dwa rodzaje spodni. Latem zakładano cieńsze gacie, a zimą drapocki wykonane z samodziału o czarnej, lnianej osnowie i wełnianym wątku. Dla komfortu noszono pod nimi letnią wersję spodni. Nogawki zawsze wpuszczano w cholewy butów.
Najstarszym typem obuwia były juchtowe buty o wysokich cholewach, na dość wysokim obcasie, a także buty z harmonijką w okolicach kostki, używane do lat 20. XX wieku. Ich miejsce zajęły oficerki. Przed założeniem butów owijano stopy lnianymi onucami, które pełniły funkcję współczesnych skarpet.
Opracowanie: Agnieszka Grabowska
Ubiory ze zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie
