KONTRAST 
Obszar północno-wschodniego Mazowsza to kraina dwóch puszcz. Tereny leśne położone bardziej na północ nazywamy Puszczą Zieloną, Myszyniecką lub Kurpiowską, a ludność ją zamieszkującą określamy mianem Kurpiów. Sami mieszkańcy mówili o sobie Puszczaki lub Puszczanie. Ziemie te, należące do książąt mazowieckich, a później wchodzące w skład królewszczyzny, były od stuleci terenem łowów, aprowizacji w mięso, skóry, ryby i materiał budulcowy. Było to miejsce pracy myśliwych, bartników, smolarzy, rudników, którzy osiedlali się tu już od XVI wieku. Z czasem, z powodu eksploatacji puszczy, pierwotne zajęcia ustąpiły rolnictwu, które zaczęło odgrywać dominującą rolę.
Ubiór noszony przez Kurpiów do czasów współczesnych jest jednym z najbardziej wyróżniających się na Mazowszu. Związane jest to ze specyfiką zamieszkiwanego obszaru i życiem w pewnej izolacji, która wykształciła typowe tylko dla tego regionu elementy. Ubiór ten wyróżniał się przede wszystkim prostotą, zarówno w wersji codziennej, jak i odświętnej.
Był dość jednolity na obszarze całego regionu. Wykonywano go prawie całkowicie z naturalnych materiałów, głównie z lnianych i wełnianych samodziałów. Było to wynikiem słabej kondycji ekonomicznej mieszkańców, którzy uprawiali niezbyt urodzajną ziemię. Dopiero w pierwszych latach XX wieku pewne elementy ubioru zaczęto wykonywać z kupowanych tkanin fabrycznych.
Bibliografia
- Bazielich Barbara, Strój ludowy w Polsce. Opisy i wykroje, Fundacja Kultury Wsi, Warszawa 1997.
- Błachowski Aleksander, Tradycje i współczesność polskiej sztuki ludowej, t. 2, Hafty: polskie szycie, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Lublin–Toruń 2004.
- Chętnik Adam, Atlas polskich strojów ludowych. Strój kurpiowski Puszczy Zielonej, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocław 1961.
- Gadomski Stanisław, Strój ludowy w Polsce, Fundacja Kultury Wsi, Warszawa 1996.
- Gloger Zygmunt, Album Etnograficzne, nakładem autora, Warszawa 1904.
- Kolberg Oskar, Dzieła wszystkie, t. 27, Mazowsze, cz. 4, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa – Kraków 1964.
- Piskorz-Branekova Elżbieta, Biżuteria ludowa w Polsce, Muza, Warszawa 2008
- Piskorz-Branekova Elżbieta, Polskie stroje ludowe, t. 1, Muza, Warszawa 2006. Piskorz-Branekova Elżbieta, Polskie hafty i koronki. Zdobienia stroju ludowego, Muza, Warszawa 2009.
Opracowanie: Agnieszka Grabowska
Fragment publikacji: Piskorz-Branekova, Elżbieta; Grabowska, Agnieszka, Tradycyjne ubiory województwa mazowieckiego, Województwo Mazowieckie, Warszawa 2024
Ubiory ze zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie
