Ubiory kurpiowskie z Puszczy Zielonej

Obszar północno-wschodniego Mazowsza to kraina dwóch puszcz. Tereny leśne położone bardziej na północ nazywamy Puszczą Zieloną, Myszyniecką lub Kurpiowską, a ludność ją zamieszkującą określamy mianem Kurpiów. Sami mieszkańcy mówili o sobie Puszczaki lub Puszczanie. Ziemie te, należące do książąt mazowieckich, a później wchodzące w skład królewszczyzny, były od stuleci terenem łowów, aprowizacji w mięso, skóry, ryby i materiał budulcowy. Było to miejsce pracy myśliwych, bartników, smolarzy, rudników, którzy osiedlali się tu już od XVI wieku. Z czasem, z powodu eksploatacji puszczy, pierwotne zajęcia ustąpiły rolnictwu, które zaczęło odgrywać dominującą rolę.

Ubiór noszony przez Kurpiów do czasów współczesnych jest jednym z najbardziej wyróżniających się na Mazowszu. Związane jest to ze specyfiką zamieszkiwanego obszaru i życiem w pewnej izolacji, która wykształciła typowe tylko dla tego regionu elementy. Ubiór ten wyróżniał się przede wszystkim prostotą, zarówno w wersji codziennej, jak i odświętnej. Był dość jednolity na obszarze całego regionu. Wykonywano go prawie całkowicie z naturalnych materiałów, głównie z lnianych i wełnianych samodziałów. Było to wynikiem słabej kondycji ekonomicznej mieszkańców, którzy uprawiali niezbyt urodzajną ziemię. Dopiero w pierwszych latach XX wieku pewne elementy ubioru zaczęto wykonywać z kupowanych tkanin fabrycznych.


Opracowanie: Agnieszka Grabowska

Ubiory ze zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie

Kurpiowskie ubiory kobiece z Puszczy Zielonej

Typowym tylko dla tego regionu nakryciem głowy dziewcząt były czółka. Wykonywano je z aksamitu usztywnionego od środka kartonem. Czółka ozdabiano kwiatami, cekinami i pękiem wstążek. Kobiety zamężne używały płóciennych chustek o jasnej barwie, z delikatnym nadrukiem, a czasem haftem. Wywiązywały je w charakterystyczny sposób na zakład. Koszule szyto z lnianych tkanin samodziałowych, wykorzystując krój przyramkowy. Wykonywano je z dwóch rodzajów materiału. Górną część szyto z płótna cieńszego i bielonego, a nadołek, czyli dolną partię, z grubszej tkaniny gorszej jakości. Dla ozdoby, a także…

Czytaj więcej

Kurpiowskie ubiory męskie z Puszczy Zielonej

Stój męski wykonywany był, tak jak kobiecy, przede wszystkim z tkanin samodziałowych oraz surowców naturalnych. Najpopularniejszym nakryciem głowy były wojłokowe kapelusze o charakterystycznym kształcie odwróconego grzyba, zwane grzybkami. Mężczyźni nosili także rogatywki i maciejówki z lakierowanym daszkiem. Zimą zakładali futrzane czapki, a latem kapelusze wyplatane ze specjalnie spreparowanych korzeni sosnowych. Męskie koszule o kroju przyramkowym szyto z lnianego płótna. Miały niewielki, wykładany kołnierzyk, bardzo delikatnie haftowany na rogach. Zawiązywano go czerwoną bądź niebieską…

Czytaj więcej