Kurpiowskie ubiory męskie z Puszczy Zielonej

Trwa ładowanie zdjęć


Nakrycia głowy

Stój męski wykonywany był, tak jak kobiecy, przede wszystkim z tkanin samodziałowych oraz surowców naturalnych. Najpopularniejszym nakryciem głowy były wojłokowe kapelusze o charakterystycznym kształcie odwróconego grzyba, zwane grzybkami. Mężczyźni nosili także rogatywki i maciejówki z lakierowanym daszkiem. Zimą zakładali futrzane czapki, a latem kapelusze wyplatane ze specjalnie spreparowanych korzeni sosnowych.

Koszule

Męskie koszule o kroju przyramkowym szyto z lnianego płótna. Miały niewielki, wykładany kołnierzyk, bardzo delikatnie haftowany na rogach. Zawiązywano go czerwoną bądź niebieską tasiemką.

Kaftany i sukmany

Na koszule mężczyźni zakładali sięgające bioder kaftany, zwane jakami. Do ich wykonania stosowano gładkie tkaniny fabryczne w kolorze czerwonym lub granatowym. Krawędzie kaftana i brzegi rękawów zdobiły obszycia z pasów czarnej tkaniny.

Obficie fałdowane sukmany szyto z wełny w naturalnych barwach. Różnice w kolorystyce męskich sukman związane były z wykonywanym zawodem. Strzelec nosił sukmanę szarą, a bartnik czy rolnik – brązową. Szeroka, dolna część sukmany służyła niegdyś bartnikom podczas pracy z pszczołami – zarzucali ją na głowę, chroniąc się w ten sposób przed użądleniami.

Trzy osoby przed drewnianym płotem na kolorowanej fotografii: siedząca kobieta w czerwonej chustce i pasiastej zapasce trzyma zawinięte niemowlę, obok stoi mężczyzna w brązowej sukmanie i kapeluszu z jedną nogą opartą o pień, u góry drukowany napis "Typy z Myszyńca".
Kolorowana pocztówka przedstawiająca mężczyznę w pełnej postaci stojącego przy drewnianym ogrodzeniu na tle gęstych krzewów; ubranego w brązową sukmanę i kapelusz, w białych spodniach, trzymającego fajkę przy ustach, z przewieszoną przez ramię torbą, z widocznym drukowanym napisem na marginesach.
Typy z Myszyńca i Wieśniak z okolicy Ostrołęki, pocztówki, nakładem St. Winiarskiego w Warszawie, 1903. Zbiory Muzeum Północno-Mazowieckiego w Łomży

Spodnie

Latem mężczyźni nosili portki z partu (grubego, lnianego lub konopnego płótna), zimą – spodnie szyte z sukna. Charakteryzował je prosty krój. Nogawki wykonywano z pojedynczych płatów tkaniny, w kroku wszywano kliny.

Obuwie

Powszechnie noszono łapcie bądź chodaki. Buty z cholewami były oznaką zamożności. Starano się, aby rodzina posiadała choć jedną parę porządnego obuwia. Zakładano je na wyjątkowe okazje, jak ślub czy inne ważne uroczystości rodzinne i religijne. Onuce, którymi owijano stopy, pełniły rolę skarpet.

Dodatki

Uzupełnieniem męskiego stroju i rodzajem ozdób były drewniane, rzeźbione laski, fajki z cybuchem z bursztynu lub rogu, skórzane torby oraz krzesiwa i tabakierki, w których przechowywano sproszkowany tytoń, powszechnie zażywany przez mężczyzn.

Czarno-biały, kreskowany rysunek na postarzałym beżowym papierze przedstawiający dwie ozdobne fajki z długimi ustnikami, po prawej u góry okrągły kałamarz oraz u dołu po prawej okrągły ząbkowany guzik.
Fajki bursztynowe z wykręcanym cybuszkiem, guzik, kałamarz (wyrób pamiątkarski), A. Chętnik, Przemysł i sztuka bursztyniarska nad Narwią, „LUD” 1949/1951, t. 39

Opracowanie: Agnieszka Grabowska

Fragment publikacji: Piskorz-Branekova, Elżbieta; Grabowska, Agnieszka, Tradycyjne ubiory województwa mazowieckiego, Województwo Mazowieckie, Warszawa 2024

Ubiory ze zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie