Sannicko-gąbińskie ubiory męskie

Strój męski był znacznie skromniejszy i mniej rozbudowany od kobiecego. Zaczął wychodzić z powszechnego użycia już na początku XX wieku, zastępowany przez odzież fabryczną. Najdłużej użytkowanym jego elementem była czarna lub granatowa czapka maciejówka z lakierowanym daszkiem.

Koszule szyto z lnianego samodziału, stosując krój przyramkowy. Miały proste, wszywane w mankiet rękawy, a pod szyją wykładany kołnierzyk. Skromną ozdobą koszul mogły być białe wyszycia wykonane stebnówką, umiejscowione na mankietach.

Mężczyźni nosili czerwone spencery, czyli krótkie kaftany wykonane z wełnianego samodziału. Na wierzch lub pod kaftan ubierali sukienne kamizelki, najczęściej w szafirowym lub czarnym kolorze. Ozdobą kamizelek były błyszczące, metalowe guziki, których tylko jeden rząd służył do zapinania, a dwa pozostałe, naszyte wzdłuż przodów, pełniły rolę dekoracyjną.

Spodnie o archaicznym kroju z fartuszkiem, czyli klapką umożliwiającą ich zakładanie, szyto z takich samych sukiennych tkanin, z których wykonywano kamizelki. W stroju odświętnym nogawki spodni zawsze wpuszczano w cholewy butów.

Męskim okryciem reprezentacyjnym były długie sukmany zapinane na guziki, szyte z fabrycznego sukna w kolorze czarnym. Z przodu znajdowały się dwudzielne, wykładane klapki, tył zaś był mocno marszczony od pasa w dół. Do dolnej części prostych rękawów przyszywano trzy guziki, które pełniły rolę dekoracyjną.

Do opasywania sukman służyły pasy wykonane z wełnianej przędzy. Mężczyźni obwiązywali się nimi kilkakrotnie w talii, zatykając końce za pas lub wiążąc węzeł. Tło pasa było zazwyczaj czerwone lub czerwono-pomarańczowe. Na nim znajdowały się podłużne wiązki prążków w innych kolorach. Końce ozdabiały frędzle ze skręconych nitek osnowy.

Na początku ubiegłego stulecia powszechnie używano dwóch rodzajów butów – z prostymi, sztywnymi cholewami lub miękkimi cholewkami z harmonijką w okolicach kostki.


Opracowanie: Elżbieta Piskorz-Brenekova

Ubiory ze zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie