KONTRAST 
Siedlce, lokowane w połowie XVI wieku jako prywatne miasto szlacheckie, stanowią centralny ośrodek terenów położonych na historycznym i kulturowym styku Mazowsza, Podlasia oraz obecnego województwa lubelskiego. Do 1975 roku przynależały do województwa warszawskiego, a w latach 1975-1998 – do siedleckiego. Dopiero po podziale administracyjnym w 1999 roku stały się częścią obecnego województwa mazowieckiego.
Struktura społeczna okolic Siedlec była dość specyficzna. Od wieków obszar ten zasiedlała szlachta, w liczbie wyższej niż przeciętnie na innych ziemiach polskich. Dominowała szlachta zagrodowa, zwana również szaraczkową, koegzystująca z ludnością pochodzenia chłopskiego.
Niewątpliwie, współbytowanie tych dwóch warstw społecznych miało wpływ na różne sfery życia, w tym na styl noszonej odzieży. Ubiory, będące w użyciu na tym terenie jeszcze pod koniec XIX wieku, były proste, pozbawione ozdób i skromne, ale mimo to szykowne i unikalne w formie. Stroje szyto w większości z lnianych i wełnianych tkanin samodziałowych, które dzięki dodatkowi guru (czerwonej, bawełnianej, fabrycznej przędzy), były jednocześnie barwne i gustowne.
Pierwsze lata XX wieku przyniosły pewne zmiany w stylu odzieży kobiecej. Najpierw szlachcianki, a potem także chłopki, zaczęły swoje świąteczne ubiory wzorować na modzie ogólnoeuropejskiej, jednocześnie używając odzieży starszego typu jako codziennej.
Mimo stosowania nowych fasonów i krojów, ubiory odświętne nadal szyto głównie z lnianych i wełnianych samodziałów. Wyroby fabryczne i rzemieślnicze uzupełniały garderobę tylko sporadycznie. Choć fascynacja odzieżą w stylu ogólnoeuropejskim była krótkotrwała, strój tradycyjny szybko wyszedł z użycia. Po I wojnie światowej jego poszczególne elementy donaszali już tylko ludzie starsi. Młodsze pokolenie wolało odzież wyrobu fabrycznego lub ją naśladującą, wytwarzaną samodzielnie. W tym okresie, szczególnie młode dziewczęta, zakładały okazjonalnie tak zwany strój krakowski, który pełnił rolę ubioru odświętnego. Natomiast ulubioną garderobą mężczyzn stały się różnego rodzaju uniformy z demobilu.
Opracowanie: Elżbieta Piskorz-Brenekova
Ubiory ze zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie oraz Muzeum Regionalnego w Siedlcach
