KONTRAST 
Stroje kurpiowskie z Puszczy Białej przynależą do historycznego Mazowsza. Na tym obszarze, usytułowanym w rozwidleniu rzek Bugu i Narwi, wyodrębniły się dwie grupy kostiumologiczne, skupione wokół największych na tym terenie ośrodków miejskich. Pierwsza z nich to grupa ostrowsko-wyszkowska, w której ubiór tradycyjny, zarówno kobiecy, jak i męski, wyszedł z powszechnego użycia już na początku ubiegłego stulecia. W drugiej z grup, zasiedlającej rolnicze tereny okolic Pułtuska, mężczyźni zarzucili noszenie tradycyjnej odzieży w tym samym okresie. Kobiety jednak nosiły ją powszechnie jeszcze do końca lat 30. XX wieku. Długotrwałość użytkowania stroju kobiecego w grupie pułtuskiej sprawiła, że w czasach Polski Ludowej zaczął być on mylnie utożsamiany z odświętną odzieżą całej Puszczy Białej.
Ubiory powstawały w gospodarstwach domowych, a do ich wykonania stosowano głównie lniane i wełniane samodziały. Zakupy ograniczały się do nabywania nakryć głowy, obuwia, biżuterii, tkanin na kaftany oraz różnego rodzaju pasmanterii do dekorowania ubioru kobiecego. Zdobienia damskiej odzieży zasługują na szczególną uwagę. Są to typowe tylko dla tego regionu hafty na koszulach i czepkach oraz stroje (galony) skomponowane z tasiemek, cekinów i szklanych koralików, które naszywano na suknie, zapaski oraz okrycia wierzchnie. Tym bogatym, misternym dekoracjom kobieca odzież odświętna zawdzięcza swój unikatowy charakter.
Bibliografia
- Bazielich Barbara, Strój ludowy w Polsce. Opisy i wykroje, Fundacja Kultury Wsi, Warszawa 1997.
- Błachowski Aleksander, Tradycje i współczesność polskiej sztuki ludowej, t. 2, Hafty: polskie szycie, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Lublin–Toruń 2004.
- Gadomski Stanisław, Strój ludowy w Polsce, Fundacja Kultury Wsi, Warszawa 1996.
- Kolberg Oskar, Dzieła wszystkie, t. 27, Mazowsze, cz. 4, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa – Kraków 1964.
- Piskorz-Branekova Elżbieta, Polskie hafty i koronki. Zdobienia stroju ludowego, Muza, Warszawa 2009.
- Piskorz-Branekova Elżbieta, Polskie stroje ludowe, t. 1, Muza, Warszawa 2006.
- Wędrówki po Puszczy Białej, red. Marian Pokropek, Muzeum Regionalne w Pułtusku, Pułtusk 2014.
- Żywirska Maria, Atlas Polskich Strojów Ludowych. Strój kurpiowski z Puszczy Białej, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocław 1952.
- Żywirska Maria, Hafty kurpiowskie w Puszczy Białej, [w:] „Polska Sztuka Ludowa”, 1948, t. 2, z. 9–10.
Opracowanie: Elżbieta Piskorz-Branekova
Fragment publikacji: Piskorz-Branekova Elżbieta, Grabowska Agnieszka, Tradycyjne ubiory województwa mazowieckiego, Województwo Mazowieckie, Warszawa 2024
Ubiory z kolekcji Muzeum Etnograficznego w Warszawie
