KONTRAST 
Mikroregion Urzecza rozpościera się po obu stronach Wisły, w północnej części jej środkowej doliny. Jego obszar w całości znajduje się w granicach województwa mazowieckiego. Obejmuje nadrzeczne tereny powiatów: otwockiego, garwolińskiego, piaseczyńskiego oraz dzielnic Warszawy: Mokotowa, Wilanowa i Pragi Południe.
Mieszkańcy Urzecza byli ludźmi majętnymi. Wisła dawała rozliczne możliwości bogacenia się i rozwoju. Dzięki regularnym wylewom, obszar ten obfitował w urodzajną ziemię, co umiejętnie wykorzystywali. Rzeka nie była przeszkodą, wręcz przeciwnie – ułatwiała kontakty handlowe, towarzyskie i kulturowe, służąc za bezpłatny szlak komunikacyjny. Stanowiła także łatwą drogę do chłonnego rynku zbytu płodów rolnych, czyli do położonej niedaleko Warszawy i innych nadwiślańskich miast.
Noszone na tym obszarze ubiory należą do grupy strojów mazowieckich. Uważa się, że na ich formę i charakter wywarły wpływ dwa silne gospodarczo i kulturowo ośrodki – Wilanów i Czersk. Tradycyjna odzież zachowała się najdłużej w dobrach wilanowskich, co wpłynęło na nazwę tego ubioru.
Stroje wilanowskie z nadwiślańskiego Urzecza były piękne i szykowne. Dobry status materialny ludności pozwalał na zakup drogich materiałów, z których wykonywano poszczególne elementy. Niestety ubiory te wyszły z powszechnego użytku dość wcześnie. Schyłkowy okres noszenia stroju męskiego przypadł na przełom XIX i XX wieku, a kobiecego – na pierwsze lata XX stulecia.
Bibliografia
- Bazielich Barbara, Strój ludowy w Polsce. Opisy i wykroje, Fundacja Kultury Wsi, Warszawa 1997.
- Gloger Zygmunt, Album Etnograficzne, nakładem autora, Warszawa 1904.
- Kolberg Oskar, Dzieła Wszystkie, t. 24, Mazowsze, cz. 1, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa–Kraków 1963.
- Piskorz-Branekova Elżbieta, Polskie stroje ludowe, t. 2, Muza, Warszawa 2007.
- Piskorz-Branekova Elżbieta, Biżuteria ludowa w Polsce, Muza, Warszawa 2008.
- Piskorz-Branekova Elżbieta, Stanaszek Ł. M., Atlas Polskich Strojów Ludowych. Strój wilanowski z nadwiślańskiego Urzecza, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocław 2015. Stanaszek Łukasz Maurycy, Nadwiślańskie Urzecze: podwarszawski mikroregion etnograficzny, Państwowe Muzeum Archeologiczne, Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, Warszawa–Czersk 2014.
Opracowanie: Elżbieta Piskorz-Brenekova
Ubiory ze zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie
