Ubiory wilanowskie z nadwiślańskiego Urzecza

Mikroregion Urzecza rozpościera się po obu stronach Wisły, w północnej części jej środkowej doliny. Jego obszar w całości znajduje się w granicach województwa mazowieckiego. Obejmuje nadrzeczne tereny powiatów: otwockiego, garwolińskiego, piaseczyńskiego oraz dzielnic Warszawy: Mokotowa, Wilanowa i Pragi Południe.

Mieszkańcy Urzecza byli ludźmi majętnymi. Wisła dawała rozliczne możliwości bogacenia się i rozwoju. Dzięki regularnym wylewom, obszar ten obfitował w urodzajną ziemię, co umiejętnie wykorzystywali. Rzeka nie była przeszkodą, wręcz przeciwnie – ułatwiała kontakty handlowe, towarzyskie i kulturowe, służąc za bezpłatny szlak komunikacyjny. Stanowiła także łatwą drogę do chłonnego rynku zbytu płodów rolnych, czyli do położonej niedaleko Warszawy i innych nadwiślańskich miast.

Noszone na tym obszarze ubiory należą do grupy strojów mazowieckich. Uważa się, że na ich formę i charakter wywarły wpływ dwa silne gospodarczo i kulturowo ośrodki – Wilanów i Czersk. Tradycyjna odzież zachowała się najdłużej w dobrach wilanowskich, co wpłynęło na nazwę tego ubioru.

Stroje wilanowskie z nadwiślańskiego Urzecza były piękne i szykowne. Dobry status materialny ludności pozwalał na zakup drogich materiałów, z których wykonywano poszczególne elementy. Niestety ubiory te wyszły z powszechnego użytku dość wcześnie. Schyłkowy okres noszenia stroju męskiego przypadł na przełom XIX i XX wieku, a kobiecego – na pierwsze lata XX stulecia.


Opracowanie: Elżbieta Piskorz-Brenekova

Ubiory ze zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie

Kobiece ubiory wilanowskie z nadwiślańskiego Urzecza

Powszechnym nakryciem głowy kobiet były duże chusty, wywiązywane w czepiec. Ich rodzaj i sposób noszenia pozwalał określić stan cywilny. Panny używały chust tybetowych, które wiązały wprost na głowie, wypuszczając spod nich włosy zaplecione w warkocze. Mężatki nosiły chusty dwojakiego rodzaju – tybetowe i z białego płótna. Te pierwsze zawiązywały na czepkach, prawie całkowicie je przysłaniając. O istnieniu czepka świadczyła jedynie otaczająca twarz koronka. Proste czepki w kształcie niewielkiej, ściśle okalającej głowę czapeczki, szyto z różnorodnych tkanin. Koronka, często klockowa, była ich…

Czytaj więcej

Męskie ubiory wilanowskie z nadwiślańskiego Urzecza

Najczęściej używanym przez mężczyzn nakryciem głowy był czarny, filcowy kapelusz o lekko poszerzonej główce, z wąskim rondem o podwiniętych bokach. Główkę kapelusza zdobiła wstążka, za którą niekiedy zatykano krótkie, pawie pióro. Mężczyźni nosili również niebieskie sukienne rogatywki, a najwięksi eleganci – cylindry i szapoklaki. Koszule szyto z lnianych samodziałów, a potem także z bawełnianych płócien fabrycznych. Do ich wykonania stosowano krój przyramkowy. Rękawy zakończone były wąskimi mankietami. Koszule sięgały do połowy uda i noszono je wypuszczone na spodnie. Pod wykładanym…

Czytaj więcej